منبع تغذیه (Power supply)

یکی از مهمترین سخت افزار های مورد نیار در سیستم های کامپیوتری منیع تغذیه یا همان پاور است که وظیفه تامین برق مورد نیاز سیستم را بر عهده دارد و به جرات میتوان گفت یکی از سخت افزار هایی است در انتخاب ان باید حداکثر دقت رو به کار ببریم.

خوب دوستان عزیز چیزی که ما در این مقاله قصد داریم درباره اون صحبت کنیم اشنایی مقدماتی با پاور و در ادامه شناختن قطعات داخلی و نحوه کار کردن مدار پاور هست تا نهایتا با توجه به دانش خودمون بتونیم پاور های خراب رو تعمیر کنیم.

خوب شروع میکنیم ……………..!

مقدمه ای درباره پاور

پاور کامپیوتر از کلمۀ انگلیسی Power به معنای قدرت و توان گرفته شده است. کامپیوتر های شخصی نیز مانند هر وسیله الکترونیکی جهت کار به منبع تغذیه خاص خود نیاز دارند، منبع تغذیه ای که بتواند ولتاژ های مورد نیاز بخش های داخلی یک کامپیوتر را تامین نماید.

ولتاژهای ثابت مورد نیاز یک PC  شامل  +3.3V/-12V/+12V/+5V/-5V می باشد. اما در منبع تغذیه کامپیوتر پارامتر متغیری مانند آمپراژ و بالانس توان خروجی نیز وجود دارد.

 توان پاور : 

یکی از اولین فاکتور هایی که در پاور باید به آن توجه کرد توان است که در تامین انرژی مورد نیاز سیستم نقش به سزایی دارد . توان خروجی پاور به دو صورت روی آن ثبت می شود :

 الف) توان واقعی ( Real ) ب) توان حداکثر ( Peak )

نکته:

همیشه در خرید منبع تغذیه به این نکته توجه کنید که حداکثر توان واقعی پاور شما در حدود ۲۰ درصد بیشتر از توان مصرفی سیستم شما باشد زیرا این عامل باعث افزایش کارایی و همچنین ماندگاری سیستم و پاور در شرایط سخت کاری می شود .

اما در صورتی که توان مصرفی سیستم شما بیشتر از توان واقعی باشد در شرایطی که سیستم به برق بیشتری برای پردازش های پیچیده نیاز داشته باشد ،

منبع تغذیه برای تامین برق مصرفی تحت فشار قرار می گیرد و در این حالت ولتاژ های نامناسبی وارد سیستم می شود که باعث بروز مشکل در سیستم خواهد شد.

انواع منبع تغذیه

منابع تغذیه داراي ابعاد و شکل هاي مختلفی می باشند، که باید با جعبه و مادربرد نصب شده در داخل جعبه رایانه همخوانی و سازگاري داشته باشد.

۱-خوابیده یا رو میزی AT DESK

۲-برجی یا ایستاده  AT POWER

۳-XT

۴-SFX

۵-WTX

۶-BABY AT

۷-باریک RECTIFIER

انواع پاور

در حال حاضر بیشتر از پاور نوعATX  استفاده می شود و مدل هاي دیگر منسوخ شده اند و فقط در رایانه هاي قدیمی یافت می شوند .

ویژگی هاي منبع تغذیه نوعATX

در منبعATX  

جریان هوا از داخل کیس مکیده شده و از قسمت عقبی منبع تغذیه به خارج هدایت می شود تا علاوه بر منبع تغذیه برد اصلی نیز خنک شود.

رابط منبع به برد اصلی داراي ولتاژ ۳/۳ ولت بوده و دیگر نیاز نیست تنظیم کننده ولتاژ روي برد اصلی قرار بگیرد. (در منبع تغذیه هاي قدیمی این رابط وجود نداشت و نیاز به یک تنظیم کننده بود تا ولتاژ ورودي را به ۳٫۳ ولت تبدیل کند)

کلیدي در پشت منبع تغذیه وجود دارد به نام کلید قطع و وصل که براي قطع کامل برق رایانه استفاده می شود. تا این کلید در حالت وصل نباشد سیستم شروع به کار نخواهد کرد.

 مدلSTX

در منبع تغذیهSTX  پین ولتاژ ۵- (سیم سفید) وجود ندارد و علت حذف ولتاژ ۵- آن است که این ولتاژ فقط در وسایلی که با گذرگاهISA  کار می کردند کاربرد داشت. از آنجاي که مادربورد هاي جدید همگی با گذرگاهPCI  وAGP  کار می کنند لذا نیازي به این ولتاژ نداریم.

مدلWTX

این منبع تغذیه براي ایستگاه هاي کاري (کامپیوتر مادر درشبکه) طراحی شده است. این منبع تغذیه براي    استفاده درسیستم هاي با چند پردازنده ساخته شده است که داراي قدرت بین ۴۶۰ تا ۸۰۰ وات بلکه بیشتر می باشد.

مدار داخلی پاور

      خوب حالا نوبت این رسیده تا بعد از اشنا شدن با پاور یه قدم به بالاتر بریم و در مورد مدار داخلی و نحوه عملکرد مدار پاور صحبت کنیم اولین چیزی که باید در موردش صحبت کنیم این که مدار پاور از چه قسمت هایی و هر قسمت از از چه قطعات الکترونیکی استفاده میکنند.

نمای داخلی پاور

مدار های داخلی پاور:

در واقع پاور از ۶ مدار تشکیل شده به شرح ذیل:

۱- مدار قدرت

۲- EMI یا LINE FILTER

۳- سوئیچینگ

۴- مدار ۵ ولت

۵- مدار تفاضلی    PLE AND AMPLIFIER

۶- مدار خروجی یا ثانویه

۱-مدار قدرت:

مدار قدرت مداری است که برق شهری را به عنوان ورودی دریافت و ولتاژ و جریان مناسب مورد نیاز سایر قسمت را تولید میکند.

قسمت های مختلف مدار قدرت:

*محل ورودی برق ۲۲۰ ولت:

در ابتدا برق ۲۲۰ ولتAC  توسط یک پایه که داراي سه پین است وارد مدار پاور می شود.

محل ورودی برق 220 ولت پاور

*خازن ضربه گیر:

یک خازن به عنوان ضربه گیر بطور موازي با محل ورود برق ۲۲۰ ولت به پاور قرار دارد. هنگامی که دو شاخه پاور را به پریز برق وصل می کنید یک جرقه زده می شود و ممکن است این جرقه به مدار آسیب بزند. خازن ضربه گیر ولتاژ اضافه موقع جرقه زدن را می گیرد و اجازه نمی دهد این ولتاژ اضافه وارد مدار پاور شود.

*فیوز:

با استفاده از فیوز تنها اجازه عبور مقدار مشخصی جریان داده می شود و اگر جریان بیشتري از آنچه روي فیوز نوشته شده است رد شود فیوز می سوزد و ولتاژ مدار قطع می شود.

فیوز در مدار قدرت پاور

* مقاومتNTC :

مقاومتNTC  با دما نسبت عکس دارد. در لحظه اول که پاور روشن می شود مقاومتNTCاجازه عبور جریان زیادي را نمی دهد و با بالا رفتن دما در پاور مقاومتNTC کمتر می شود و جریان بیشتري وارد مدار پاور می شود.

 مقاومتNTC استفاده شده در پاور

*پل دیود:

از پل دیود براي یکسوسازي تمام موج در مدار پاور استفاده می شود. در ابتدا در برق ۲۲۰ ولت شهري که داراي ولتاژAC  می باشد نمودار ولتاژ آن بصورت زیر می باشد.

و بعد از پل دیود نمودار ولتاژ بصورت زیر می شود.

پل دیود موجود در مدار قدرت پاور

*خازن هاي ورودي C1,C2:

ولتاژ ۲۲۰ ولت صاف شده توسط پل دیود در اختیار خازنهاي الکترولیت ورودي C1,C2 با تحمل ولتاژ بالاتر از ۲۰۰ ولت قرار داده می شود تا انرژي مورد نظر براي کارکرد ترانزیستور هاي مدار سوئیچینگ را فراهم آورند .

این قسمت معمولا از دو خازن الکترولیت با ظرفیتهاي متناسب با توان منبع تغذیه تشکیل شده است، که وظیفه کنترل سطح ولتاژ ورودي در هنگام کارکرد پاور و همچنین ذخیره انرژي مورد نیاز مدار سوئیچینگ به هنگام وقفه هاي کوتاه انرژي، را برعهده دارد. ظرفیت و کیفیت خازنها در این قسمت از اهمیت ویژهاي برخوردار میباشند.

چرا که ظرفیت انباره انرژي و پارامترهاي کیفی این خازنها در کارکرد بدون وقفه مدار وکاهش ریپل خروجی تاثیر گذار میباشد.خازن هاي C1,C2 در هنگام پر شدن داراي ولتاژي برابر ۱۵۰ ولت یا بیشتر می شوند که در مجموع ۳۰۰ ولتDC  برق در خود ذخیره می کنند.با

خازن هاي ورودي C1,C2 در پاور

۲-مدار EMI یا LINE FILTER :

معمولا این بخش از دو عنصر القاگر و خازن تشکیل شده است، که وظیفه ممانعت از خروج نویز از سیستم سوئیچینگ منبع تغذیه به بیرون و همچنین ممانعت از ورود فرکانسهاي اضافی حاصل از دوران موتورهاي الکتریکی و یا سیستمهاي تولید کننده حرارت به داخل منبع تغذیه را بر عهده دارد. امروزه علاوه بر تقویت لاین فیلتر، با تعبیهPFC  در بخش ورودي، پیشرفتهاي بیشتري صورت گرفته است.

مدارLine Filter  در بیشتر پاور ها حذف شده است.

۳-مدار سوئیچینگ (Power Switching)

از دو ترانزیستورMOSFET  که با مدار قدرت در ارتباط است و یک ترانزیستور MOSFETکه با مدار ۵ ولتStandBy  مرتبط است تشکیل شده است. به طور معمول ولتاژDC  عرضه شده توسط خازنهاي ورودي در این

قسمت تبدیل به ولتاژ ACبا فرکانس بالا جهت کنترل سطح ولتاژ میگردد.

با این کار عملا یک محیط کنترلی انعطاف پذیر توسطDuty Cycle ، براي کاهش و افزایش میزان ولتاژ و جریان ایجاد نموده ایم و از طرفی ریپل خروجی را با تعبیه خازنها و سلفهاي محدودتري میتوانیم کنترل نماییم. همچنین با بالا بردن فرکانس جریانAC ، نیاز به ترانسفورماتور (T1) با ابعاد خیلی بزرگ نخواهیم داشت و از اتلاف انرژي بیشتر جلوگیري نموده ایم.

این بخش معمولا از دو ترانزیستور قدرت(MOSFET)  تشکیل شده است که وظیفه کنترل سطح ولتاژ خروجی از طریق زمان روشن و خاموش شدن (سوئیچ کردن) را بر عهده دارد . همچنین ترانزیستور سوئیچ دیگري نیز براي عملیات راه اندازي مدارStandBy  پاور، در این قسمت وجود دارد، که عموما تا زمان قطع کامل ولتاژ ورودي، درگیر میباشد.

دقت کنید

در بعضی مدار ها براي راه اندازي مدارStandBy  بجاي ترانزیستور  MOSFET موجود براي ساخت ولتاژAC  فرکانس بالا در مدار سوئیچینگ از یک آي سی M605 در این مدار براي این کار استفاده می شود.

۴-مدار ۵ ولت SATND BY

آي سی هاي داخلی پاور براي عملکرد نیاز به یک ولتاژDC  داخلی دارد که وظیفه روشن کردن آي سی مدار پاور را بر عهده دارد.

لازم به ذکر است براي کاهش اندازه ترانس در مفهوم کلی لازم است ولتاژDC  فرکانس پایین به ولتاژAC  فرکانس بالا تبدیل شود سپس دوبارهDC  شود.

در ادامه مدار ۵ ولت میتوان عملکرد قطعات را این گونه بیان کرد تا بتوان ولتاژ ۳۰۰ ولت DC 50 هرتز مدار قدرت را به ولتاژ۵ ولت DC مناسب جهت استفاده IC های پاور تولید کرد.

قطعات مدار ۵ ولت

IC M605

با استفاده از اینIC  یا نمونه هاي مشابه می توان ولتاژ ۳۰۰ ولتDC  خازن هايc1,c2  که با فرکانس ۵۰ هرتز کار می کنند را به ولتاژAC  با فرکانس بالا تبدیل کرد.

ترانس کاهندهT3

با استفاده از ترانس کاهنده T3می توان ولتاژ ۳۰۰ ولتAC  فرکانس بالا را به ولتاژ ۵ ولتAC  با فرکانس بالا تبدیل کرد.

دیود D11,D12

با استفاده از این دیود هاي ولتاژ ۵ ولتAC  فرکانس بالا یکسو می شود.

خازن C18,C19

با استفاده از این خازن ها ولتاژ ۵ ولتAC  فرکانس بالاي یکسو شده به ولتاژ ۵ ولت DC تبدیل می شود که همان ولتاژ ۵VSB می باشد.

سیم۵vSB

رنگ این سیم در کانکتور خروجی بنفش می باشد و ولتاژ آن ۵ ولت می باشد .این ولتاژ در هر دو حالت روشن و خاموش بودن رایانه وجود دارد، این سیگنال به صورت نرم افزاري در حالت خاموش بودن رایانه آن را روشن می کند.

سیم5vSB پاور

IC SG6105

اینIC  یا نمونه هاي مشابه (TL494) مهمترینIC  در مدار پاور می باشد و وظیفه کنترل پاور را بر عهده دارد. در اغلب پاورها از دو آي سی استفاده میشود.

یکIC  که موجPWM  تولید میکند و به بیس ترانزیستورهاي قدرت اعمال می کند op1,op2

یکIC  که عمل مقایسه کنندگی ولتاژ (LM339) را انجام می دهد.

آي سی مقایسه کننده ولتاژ ورودي را با ولتاژ مرجع مقایسه کرده و در صورت صحت ، IC SG 6105 یا TL494 روشن میشود

درغیر این صورت آي سی تا رفع اشکال خاموش می ماند. در صورتی که خروجی ها اتصال کوتاه شوند (جریان زیاد از آنها کشیده شود)، یا ولتاژ آنها از حد تعریف شده بالا تر رود IC SG 6105 یا TL494 توسط این آي سی (LM339) خاموش می شود.

ای سی کنترل و مقایسه کننده موجود در مدار داخلی پاور

سیم های مدار ۵ ولت

خروجی op1,op2

ولتاژ ایجاد شده در خروجی ۶۱۰۵ IC SG وارد مدار تفاضلی می شود سپس در مدار تفاضلی بعد از تبدیل شدن به یک ولتاژAC  با فرکانس بالا وارد ترانس افزاینده T2 می شود سپس با استفاده از دیود یکسو می شود و با استفاده از خازن تبدیل به یک ولتاژDC  با فرکانس بالا می شود و به پایه هاي بیس(Gate)  ترانزیستور هاي مدار سوئیچینگ اعمال می شود.

سیم  PS-ON

براي روشن کردن منبع تغذیه بدون اتصال به مادر بورد بایستی پین شماره ۱۴که به رنگ سبز رنگ می باشد و بهPS_ON  موسوم است را به یکی از شاخه هاي بدنهGNDیا همان سیم مشکی وصل کنید. در منبع تغذیه هاي جدید تابعی تعریف شده است که به وسیله نرم افزارها می توان منبع تغذیه را کنترل نمود و باعث روشن شدن منبع تغذیه می شود. این سیگنال به عنوان روشن بودن و یا تأمین قدرت(Power On)مادربرد را کنترل می کند.

سیم  PG

پس از روشن شدن سیستم، منبع تغذیه به مقداري زمان احتیاج دارد تا به سطح ولتاژ مفید و مطلوب برسد و اگر سیستم شروع به کار کند و منبع تغذیه بعد از آن به کار افتد اتفاقات بدي رخ خواهد داد. براي درستی ولتاژ و یا قدرت مطلوب به مادربرد براي اینکه رایانه قبل از آمادگی منبع تغذیه روشن نگردد سیگنالی به نام(Power Good)ارسال می شود و تا قبل از رسیدن آن مادربرد کاري انجام نمی دهد و در صورتی که مشکلی در برق به وجود آید و جرقه اي تولید شود منبع تغذیه این سیگنال را قطع می کند و مادربرد کار نخواهد کرد .رنگ سیم آن خاکستري است.

سیم  PG

۵-مدار تفاضلی    PLE AND AMPLIFIER

وظیفه مدار تفاضل ایجاد ولتاژي مناسب براي پایه بیس(Gate)  ترانزیستور هاي مدار سوئیچینگ می باشد

وروديOP1

ولتاژDC  فرکانس بالا در خروجی OP1 و OP2 از۶۱۰۵ IC SG وارد ورودي مدار تفاضلی می شود.

ترانزیستور Q3 وQ4

با استفاده از این ترانزیستور ها ولتاژDC  فرکانس بالا (۵ ولت) تبدیل به ولتاژAC فرکانس بالا می شود.

ترانسT2

 با استفاده از ترانس افزاینده T2 ولتاژAC  فرکانس بالا (۵ ولت) تبدیل به یک ولتاژAC  بالاتر و با فرکانس بالا می شود.

دیود ها و خازن هاي مدار تفاضلی

با استفاده از دیود ها و خازن هاي این بخش از مدار ولتاژAC  فرکانس بالا ایجاد شده در خروجی ترانس T2 تبدیل به دو ولتاژDC  فرکانس بالا می شود و به پایه هاي بیس(Gate)  ترانزیستور هايMOSFET  مدار سوئیچینگ Q1 و Q2 اعمال می شود.

ترانزیستور Q1 وQ2

دو ترانزیستور مدار سوئیچینگ می باشد و پایهGate  آن ها توسط مدار تفاضلی تحریک می شود و پایهDrain  آن توسط ولتاژ ۳۰۰ ولتDC  خازن هاي ورودي C1و C2 تغذیه می شود. در اینجا دو کار صورت می گیرد.اگر ولتاژ پایهGate  صفر بود ترانزیستور ولتاژ ۳۰۰ ولتDC  را رد می کند.اگر ولتاژ پایهGate  صفر نبود ولتاژ در پایهSource  برابر صفر می شود.

بنابراین یک جریانAC  بصورت پالسی بین ۳۰۰ ولت و صفر در فرکانس بالا ایجاد می شود (هرچه قدر فرکانسGate  بیشتر باشد در نتیجه فرکانس ولتاژ خروجی از مدار سوئیچینگ نیز بیشتر است) و این ولتاژAC  پالسی فرکانس بالا به ترانس خروجی T1 ارسال می شود.

ترانزیستور Q1 وQ2

۶-مدار خروجی یا ثانویه

در مدار خروجی ولتاژ هاي خروجی مدار پاور براي استفاده در مادربورد و دیگر بورد ها مانند هارد و سی دي رام و دیگر اجزا فراهم می شود.

ترانس۱T

ولتاژ ورودي ترانس کاهنده ۱T  یک ولتاژAC  فرکانس بالا می باشد و در خروجی ترانس ولتاژ هاي زیر باید وجود داشته باشد. در خروجی ترانس ۱T ولتاژ هاي بدست آمدهAC   و در فرکانس بالا می باشند.

ولتاژ ۱۲+ ولت

ولتاژ ۵+ ولت

ولتاژ ۱۲ – ولت

ولتاژ ۵- ولت

دیود هاي شاتکی

با استفاده از دیود هاي شاتکی ولتاژ هايAC   فرکانس بالا یکسو می شوند .دقت کنید که براي هر کدام از ولتاژ هاي ۱۲+ و ۱۲- و ۵+ و ۵- ولت دیود هاي شاتکی وجود دارد.

خازن ها

با استفاده از خازن هاي الکترولیتی این بخش از مدار ولتاژAC   یکسویه تبدیل به ولتاژDC  می شود .

خروجی ها

دقت کنید در اینجا خروجی هاي ۱۲+ و ۱۲- و ۵+ و ۵ – و ۳٫۳- ولت داریم که همگی ولتاژهايDC  می باشند.

خوب دوستان عزیز خسته نباشید ……

تا الان درباره پاور و طرز کار مدار های داخلی اون صحبت کردیم و حالا نوبت اون رسیده تا به بخش جذاب مقاله مون بریم و اون قسمت تست قطعات مدارهای داخلی پاور هست.در واقع این قسمت اخرین قسمت مقاله ی ما درباره پاور هست که در پایان این امید هست که تمام دوستان بعد از اتمام مقاله بتونن یک پاور کامپیوتر را به راحتی تست و عیب یابی و تعمیرکنن.

تست قطعات مدار قدرت

ورودي ۲۲۰ ولت

مولتی متر را روي ولتاژAC  قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به سر سیم هاي سفید و مشکی وصل کنید. دقت کنید اتصال کوتاهی اتفاق نیفتد چرا که مدار قدرت خطرناکترین بخش مدار پاور است و باید احتیاط و ایمنی زیادي به خرج دهید. ولتاژي که مولتی متر نشان می دهد برابر ۲۲۰ یا مقداري بیشتر می باشد.

فیوز

مولتی متر را روي بازر قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به دو سر فیوز بزنید ،اگر مولتی متر بوق ممتد کشید فیوز سالم است. (تست بوق)

مقاومتNTC

مولتی متر را روي بازر قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به دو سر مقاومت وصل کنید، اگر مولتی متر بوق ممتد کشید (مقاومت زیر ۱۰۰ اهم) مقاومت سالم است. (تست بوق)

در کل براي مقاومت هاي بالاي ۱۰۰ اهم مولتی متر نباید بوق بزند.

پل دیود

در ابتدا با توجه به مدار پل دیود در پشت بورد آن را تست بوق کنید .سلکتور مولتی متر را روي بازر قرار داده اگر پراب هاي قرمز و منفی به دو پایه اي که در آند مشترك هستند وصل شوند مولتی متر باید بوق ممتد بزند که نشان دهنده اتصال دو پایه آندي هستند (خروجی منفی) و اگر پراب هاي قرمز و منفی به دو پایه اي که در کاتد مشترك هستند وصل شوند مولتی متر باید بوق ممتد بزند که نشان دهنده اتصال دو پایه کاتدي هستند (خروجی مثبت) و در اتصال پراب هاي قرمز و منفی به پایه هاي دیگر که در آند و کاتد مشترك نیستند نباید صداي بوق شنیده شود.

بعد از تست بوق دیود ها را یکی یکی از بورد جدا کنید و آن را تست دیود کنید.

سلکتور مولتی متر را روي دیود قرار داده و دیود ها را تست کنید سپس بعد از تست با توجه به جهت آند و کاتدي روي بورد آن ها را لحیم کنید.

پل دیود

خازن هاي ورودي c1 وc2

در ابتدا خازن ها را روي بورد تست بوق کنید که در صورت درستی مولتی متر نباید بوق بکشد.بعد از تست بوق خازن ها را از بورد جدا کنید و آن ها را تست خازن کنید .سلکتور مولتی متر را روي خازن قرار دهید و عدد خوانده شده از مولتی متر را با عدد درج شده روي خازن چک کنید. اگر عدد ها درست بودند خازن ها را با توجه به پلاریته مثبت و منفی روي بورد لحیم کنید.

نحوه تست ولتاژ خازن

براي تست ولتاژ خازن هاي c1 وc2 پاور را روشن کنید و با احتیاط کامل ولتاژ خازن ها را اندازه بگیرید. سلکتور مولتی متر را روي ولتاژ مستقیم قرار دهید و پراب قرمز را به پابه پلاریته مثبت و پراب مشکی را به پایه پلاریته منفی خازن وصل کنید. دقت کنید اتصال کوتاه رخ ندهد چرا که باعث انفجار خازن ها می شود. براي اندازه گیري ولتاژ خازن ها فوق العاده دقت کنید که دچار برق گرفتگی نشوید. عدد مولتی متر براي هر خازن ۱۵۰ ولت یا بیشتر را نشان می دهد .

تست قطعات مدار سوئیچینگ و مدار تفاضل

قطعات مدار سوئیچینگ و مدار تفاضل

ترانس کاهنده T1 مربوط به مدار خروجی می باشد.

ترانس افزاینده T2 مربوط به مدار تفاضلی می باشد. در شکل مدار تفاضل به خوبی مشخص نیست. مدار تفاضل کمی قبل از ترانس) T2 بین دیود هاي شاتکی و ترانس (T2 شروع می شود (شامل چند ترانزیستور) سپس ترانس ۲T و چند دیود زنر و خازن ها و در نهایت ولتاژ مدار تفاضل پایهGate  ترانزیستور هاي مدار سوئیچینگ را تحریک می کند.

ترانس کاهنده T3 مربوط به مدار ۵VSB می باشد.

فت هاي Q1 وQ2

مدل این ترانزیستور ها معمولا D13007 می باشد. معمولا پایهGate  آن ها در وسط می باشد. در ابتدا فت هاي Q1 و Q2 را تست بوق کنید که نباید پایه ها نسبت به هم بوق بزنید.

بعد از تست بوق فت ها را از بورد خارج کنید و آن را تست دیود کنید .مولتی متر را روي دیود تنظیم کنید سپس پراب مشکی را روي پایه وسط(Gate)  و پراب قرمز را رويDrain  قرار دهید که مولتی متر نباید راه بدهد سپس پراب مشکی همچنان رويGate  بماند و پراب قرمز را رويSource  قرار دهید که مولتی متر مقداري مقاومت را نشان می دهد.

سپس همچنان پراب مشکی را رويGate  نگه دارید و پراب قرمز را دوباره روي پایهDrain  قرار دهید که مولتی باید بوق بزند یا مقدار مقاومت کمی را نشان بدهد. البته مولتی متر ها معمولا توانایی روشن کردن فت را ندارند.

فت ۵VSB

مانند فت هاي Q1 و Q2 می باشد ولی همیشه این تست جواب نمی دهد، معمولا براي فت هايIRF  با اینکه تست به ظاهر جواب داده است ولی وقتی فت در معرض ولتاژ قرار می گیرد بدرستی کار نمی کند.

تست اجزاي مدار تفاضلی شامل چند ترانزیستور و دیود زنر و خازن می باشد که تست آسانی می باشد.فت هاي مدار سوئیچینگ به یک سینک آلومینیومی(Heat Sink)  متصل هستند براي اینکه گرماي خود را به سینک بدهند و سینک نیز نیز این گرما را به هواي پاور بدهد و فن نیز هواي گرم پاور را مکش کند و آن را به بیرون هدایت کند.

تست قطعات مدار ۵VSB

قطعات مدار 5VSB

فت ۵VSB

در مدار قبل توضیح داده شد. ممکن است به جاي فت ۵VSB از یک آي سی براي ایجاد ولتاژAC  فرکانس بالا استفاده شود.

آي سی هاي کنترل و مقایسه کننده ولتاژ

تست این آي سی ها با توجه به دیتا شیت قطعه می باشند واگر از دیتا شیت آي سی اطلاعاتی در دسترس نیست آن را تست حرارت کنید. اگر پاور روشن باشد دست خود را روي آي سی قرار دهید اگر آي سی داغ بود آي سی خراب است.

تست دیگري هم وجود دارد در صورتی که از دیتا شیت آي سی خبر داشته باشید.

تست آي سی با اهم متر و روش کار بدین صورت است که آن پایه از آي سی که بیشترین ولتاژ به آن می رسد (پایه تغذیه) به آن پایه از آي سی که به شاسی می رود (یا به بدنه فلزي آي سی) از دو طرف هیچ اهمی نباید نشان دهد.

سیم ۵VSB

براي تست بوق مولتی متر را روي بازر قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به دو سر سیم بنفش رنگ وصل کنید در صورتی که مولتی متر بوق کشید سیم سالم است.

براي تست ولتاژ مولتی متر را روي ولتاژ مستقیم یاDC  قرار دهید سپس در کانکتورATX 24 پین سیم بنفش را پیدا کنید و پراب قرمز را وارد کانکتور کنید و پراب مشکی را به سیم مشکی درون یکی از کانکتور هاي خروجی کنید که مولتی متر باید عدد ۵+ ولت را نشان بدهد.

سیمPSON

براي تست بوق مولتی متر را روي بازر قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به دو سر سیم سبز رنگ وصل کنید در صورتی که مولتی متر بوق کشید سیم سالم است.

سیمPG

براي تست بوق مولتی متر را روي بازر قرار دهید و پراب هاي قرمز و منفی را به دو سر سیم خاکستري رنگ وصل کنید در صورتی که مولتی متر بوق کشید سیم سالم است.

براي تست ولتاژ مولتی متر را روي ولتاژ مستقیم یاDC  قرار دهید سپس در کانکتور  ATX 24 پین سیم خاکستري را پیدا کنید و پراب قرمز را وارد کانکتور کنید و پراب مشکی را به سیم مشکی درون یکی از کانکتور هاي خروجی کنید که مولتی متر باید عدد ۵+ ولت را نشان بدهد.

تست قطعات مدار خروجی یا ثانویه

قطعات مدار خروجی یا ثانویه

ترانس T1

پاور را روشن کنید سپس مولتی متر روي ولتاژAC  قرار دهید سپس پراب مشکی را در یکی از کانکتور هاي پاور به سیم مشکی وصل کنید و پراب قرمز را به پایه هاي ترانس بزنید که باید ولتاژ هاي ۱۲+ و ۵+ و ۱۲- و ۵- ولت را نشان بدهد.

دیود هاي شاتکی

دیود ها را از بورد جدا کنید و از دیود ها تست دیود بگیرید. با توجه به شکل ترسیم شده روي دیود و آموزش جلسات قبل دیود ها را تست کنید.

سلف

از سلف تست بوق بگیرید و مولتی متر باید بوق بزند.

خازن ها و دیود هاي معمولی

تست خازن ها و دیود ها را با توجه با آموزش جلسات قبل انجام دهید و براي تست ولتاژ به روش تست ولتاژ خازن هاي ورودي C1 و C2 در مدار قدرت مراجعه کنید.

سیم هاي خروجی

 سیم هاي خروجی شامل رنگ هاي زیر می باشند.

سیم مشکی ۰ ولت

سیم زرد ۱۲+ ولت

سیم قرمز ۵+ ولت

سیم نارنجی ۳٫۳+ ولت

سیم سفید ۵- ولت

سیم آبی ۱۲- ولت

سیم بنفش ۵- ولت

سیم خاکستري  5 – ولت

براي ولتاژ گیري پاور را روشن کنید سپس سلکتور مولتی متر را روي ولتاژ DCقرار دهید سپس پراب مشکی را به یکی از سیم هاي مشکی کانکتور پاور وصل کنید و پراب قرمز را به سیم هاي رنگی داخل کانکتور ۲۴ پین وصل کنید و عدد مولتی متر را با ولتاژ سیم هاي رنگی مطابقت دهید

کانکتور هاي خروجی پاور

۱-کانکتور  ATX 4 PIn وATX 24 PIN 

۲-کانکتور  SATA یاSerial ATA 

۳-کانکتورIDE

کانکتور  ATX 4 PIn وATX 24 PIN 

یکی از کانکتورهاي خروجی از منبع تغذیه که از همه بزرگتر است (ATX 24 PIN)مربوط به برق برد اصلی است. لازم به ذکر است که معمولا کانکتورهاي ۲۴ پین را به طور مجزا (یعنی ۲۰+ ۴ پین) روي پاورها طراحی و نصب میکنند و دلیل آن، قابلیت نصب پاور هم بر روي مادربردهاي ۲۰ پین و هم روي مادربردهاي ۲۴پین است.

توجه داشته باشید که پاورهاي ۲۴ پین را میتوان بر روي مادربردهاي ۲۰ پین نصب نمود ولی پاورهاي ۲۰ پین را نباید براي مادربردهاي ۲۴پین استفاده نمود .

کانکتور ATX 4 PIN

این کانکتور ویژه سیستمهاي پنتیوم فور میباشد و به مادربورد متصل میگردد . البته در حال حاضر کلیه ماردبوردها نیاز به اتصال این کانکتور دارند . در شکل زیر نمونه اي از کانکتور ۴ پین را که عموما وظیفه اش تامین ولتاژ پردازنده است را ملاحظه میفرمایید.

کانکتور ATX 4 PIN

کانکتور  SATA یاSerial ATA

دستگاه هاي با پورت ساتا داراي کانکتور برق متفاوتی میباشند که در شکل زیر مشاهده میکنید. اگر دقت نمایید در اینگونه کانکتورها از سه خروجی اصلی پاور یعنی خروجیهاي ۳٫۳ ولت ،۵ ولت و ۱۲ ولت با رنگهاي نارنجی، قرمز و زرد استفاده شده است. کانکتور تغذیه هارد ساتا داراي ۱۵ پین است که در واقع در ۵ رشته سیم خلاصه می شود.

کانکتور  SATA یاSerial ATA

کانکتورIDE

در شکل زیر نمونه کانکتور ۴ پین مولکس را ملاحظه می نمایید که اغلب در اپتیکال درایوها و هاردهاي قدیمی معروف بهIDE  استفاده میگردند.

کانکتورIDE

برخی از ایراد و نحوه رفع عیب پاور های کامپیوتری به شرح ذیل می باشد:

۱-پاور روشن نمی شود و   5VSB هم نداریم.

*ولتاژ هاي خازن هاي بزرگ C1,C2 را اندازه بگیرید که باید چیزي در حدود ۱۵۰ولت باشد.

*اگر خازن هاي C1,C2 ولتاژ داشتند ایراد مربوط به بلوك ۵VSB می باشد .ترانزیستور هاي Q1 و Q2 و

فت ۵VSB را چک کنید.

*خازن هاي پاور را تست ظاهري کنید.

*اگر خازن هاي C1,C2 ولتاژ نداشتند احتمال خرابی مربوط به خازن هاي بزرگ یا پل دیود یا مقاومتNTC  یا فیوز می باشد. لحیم سردي را هم چک کنید.در محل اتصال پایه به بورد لحیم ترك خورده باشد.

۲-پاور روشن نمی شود ولی ۵VSB  را داریم.

*IC کنترل بهOFF  رفته است که به احتمال زیاد به علت قطعی یا اتصال در مدار ثانویه (خروجی) ترانس ۱T باشد که بدلیل باد کردن خازن هاي این قسمت باشد.

*دیود هاي شاتکی را چک کنید.

*بعضی مواقع آي سی می سوزد و ترانزیستور هاي مدار تفاضل خراب می شوند.

۳-پاور یک لحظه روشن می شود سپس خاموش می شود (فن یک لحظه می چرخد و بعد خاموش می شود یا پاور تیک می خورد و خاموش می شود)

*IC کنترل بهOFF  رفته است.

*دیود هاي شاتکی مدار خروجی ترانس ۱T را چک کنید.

۴-پاور چند دقیقه کار می کند سپس خاموش می شود.

*قویترین احتمال مربوط به سیستمCooling  و فن پاور می باشد. براي تمیز کردن فن از اسپري چرب استفاده کنید.

*لحیم سردي مدار را چک کنید.

*باد کردن خازن ها را چک کنید.

*یکی از ولتاژ هاي خروجی کاهش یافته است.

*%۹۹مربوط به خازن هاي آن قسمتی است که ولتاژ کمی دارد.

*قطعی مسیر را بررسی کنید.

*لحیم سردي را در دیود هاي شاتکی چک کنید.

*اگر تمام ولتاژ هاي خروجی کم شده باشد آي سی کنترل و خازن هاي ورودي C1 وC2را چک کنید.

۵-پاور باعث ایجاد بوقRam  و یا تک تک هارد می شود.

*ولتاژ هاي ۳٫۳+ ولت و ۵+ ولت هارد را چک کنید.

*خازن هاي مربوط به این ولتاژ ها را چک کنید.

*لحیم سردي را چک کنید.

*قطعی مسیر را چک کنید.

۶-پاور کار می کند و صداي سوت می دهد.

*لحیم سردي را چک کنید.

*باد کردن خازن ها را جک کنید.

*احتمال دارد هسته یکی از ترانس ها شل شده باشد.

*کم قلعی یکی از خط هاي مدار

*ترانزیستور هاي مدار تفاضل را چک کنید.

۷-پاور با ضربه کار می کند.

*لحیم سردي را چک کنید. دقت کنید منظور از ضربه این است که با یک ضربه دست به پاور روشن می شود.

فلوچارت تعمیر پاور

فلوچارت تعمیر پاور
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *